EN PL
Informacje o artykule

DOI: https://doi.org/10.15219/em98.1595

W wersji drukowanej czasopisma artykuł znajduje się na s. 4-12.

PDFPobierz artykuł w wersji PDF PDFAbstract in English
Jak cytować?

Sliż, P. i Szelągowski, M. (2023). Dyskusja nad pojęciem ambidexterity w zarządzaniu procesami. e-mentor, 1(98), 4-12. https://doi.org/10.15219/em98.1595

e-mentor 1(98)/2023

DOI: https://doi.org/10.15219/em98.1595

Spis treści artykułu:

Informacje o autorach

Piotr Śliż

Marek Szelągowski

Komentarze

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

+Dodaj komentarz

Dyskusja nad pojęciem ambidexterity w zarządzaniu procesami

Piotr Sliż, Marek Szelągowski

Abstrakt

W artykule poruszono problematykę różnic w tłumaczeniu pojęcia ambidexterity, które utożsamiane jest w polskiej literaturze przedmiotu z takimi terminami jak: oburęczność, dwuzręczność, dwuręczność, ambiwalentność i dualność. Wybór polskojęzycznego terminu ma duże znaczenie dla intuicyjnego zrozumienia zjawiska zarówno przez badaczy, jak i niespecjalistów, w tym praktyków. Celem głównym artykułu jest uporządkowanie kwestii terminologicznych, a w rezultacie zaproponowanie polskojęzycznego tłumaczenia terminu ambidexterity w dyscyplinie nauk o zarządzaniu i jakości w subdyscyplinie zarządzania procesami. W realizacji celu głównego wykorzystano takie metody jak analiza bibliometryczna i przegląd polskiej literatury przedmiotu z wykorzystaniem bazy Publish or Perish. Wyniki badania oraz sformułowane wnioski stanowią wkład w aktualny stan wiedzy dotyczącej dyskusji nad polskim odpowiednikiem terminu ambidexterity. W opinii autorów na płaszczyźnie omawianej problematyki BPM pojęcie, które najpełniej i najdokładniej odzwierciedla kontekst sprzeczności między aktywnościami eksploatacyjnymi i eksploracyjnym w zarządzaniu procesami to dwoistość. Oryginalność artykułu związana jest z choćby częściowym wypełnieniem luki poznawczej dotyczącej niewielkiej liczby publikacji poruszających problematykę integratywnego spojrzenia na ambidexterity i BPM.

Słowa kluczowe: polska terminologia, zarządzanie procesami, ambidexterity, ambidextrous, dwoistość, oburęczność, dwuzręczność, ambiwalentność, dualność

Termin ambidexterity w polskiej literaturze przedmiotu

W celu ustalenia, jakie są polskie odpowiedniki pojęcia ambidexterity przeprowadzono przegląd polskojęzycznej literatury przedmiotu z lat 1969-2022 w bazie Publish or Perish. W identyfikacji publikacji zastosowano kryterium wyszukiwania na podstawie słów kluczowych. Najczęściej stosowanymi odpowiednikami pojęcia ambidexterity, występującymi równocześnie z terminem zarządzanie są:

  • ambiwalentność (m.in. Osbert-Pociecha, 2009) - hasło wystąpiło 536 razy w słowach kluczowych,
  • dualność (m.in. Czarnecki, 2013; Osbert-Pociecha, 2009; Zakrzewska-Bielawska, 2016b; Zakrzewska-Bielawska, 2018) - hasło wystąpiło 208 razy,
  • dwoistość (m.in. Krzewska, 2022; Zakrzewska-Bielawska, 2016a) - hasło wystąpiło 57 razy,
  • dwuzręczność (Trocki i in., 2020) - hasło wystąpiło raz,
  • oburęczność (Bitkowska, 2019; Gadomska-Lila, 2015; Kordel, 2016; Leja, 2013; Leja i Nagucka, 2013; Osbert-Pociecha, 2009; Polowczyk, 2014; Sońta-Drączkowska, 2018; Zakrzewska-Bielawska, 2015; Zakrzewska-Bielawska i Flaszewska, 2022) - hasło wystąpiło 19 razy.

Tabela 2
Analiza zgodności z kryteriami dla polskiego odpowiednika pojęcia ambidexterity

Lp. Propozycja odpowiednika ambidexterity Znaczenie Kryteria
merytoryczne dodatkowe
1. ambidekstria (ambidextria) Jednakowa sprawność i precyzja ruchowa lewej i prawej kończyny (inaczej oburęczność lub obunożność). Nie spełnia - odnosi się do precyzyjnego wykorzystania w różnym czasie lewej i prawej kończyny, a więc działania sekwencyjne a nie równoczesne. Nie spełnia - termin mający silnie ugruntowane znaczenie w medycynie. Odnosi się przede wszystkim do aspektów związanych z jednakową sprawnością ruchową lewej i prawej kończyny.
2. ambiwalentność Postawa charakteryzująca się równoczesnym występowaniem elementów lub działań przeciwstawnych (np. pozytywnego i negatywnego nastawienia). Spełnia. Nie spełnia - termin już mający silnie ugruntowane znaczenie w psychologii jako niejasny, niejednoznaczny, dwuznaczny.

Rysunek 3
Zestawienie liczby anglojęzycznych publikacji dotyczących problematyki ambidexterity w bazie WoS

Kliknij, aby powiększyć

Informacje o autorach:

Piotr Śliż

Autor specjalizuje się w ocenie dojrzałości procesowej organizacji oraz implementacji nowoczesnych technologii informatycznych w przedsiębiorstwach zorientowanych procesowo. Jest autorem publikacji naukowych związanych z projektowaniem organizacji procesowych, transformacją organizacji z funkcjonalnych w procesowe, metodami opomiarowania procesów z wykorzystaniem metod statystycznych oraz implementacją technologii sztucznej inteligencji, robotics process management i data-mining. Ponadto jest autorem wielu międzynarodowych badań w zakresie oceny dojrzałości procesowej organizacji oraz doświadczonym konsultantem w zakresie usprawniania procesów biznesowych, analiz procesów posprzedażnych i audytów procesów gwarancyjnych w sektorze motoryzacyjnym w Europie.

PDFhttps://orcid.org/0000-0001-6776-3369

Marek Szelągowski

Autor jest od roku 2018 adiunktem w Instytucie Badań Systemowych Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Zajmuje się między innymi wdrażaniem zarządzania procesowego opierając się na zdroworozsądkowych usprawnieniach i uproszczeniach procesów, dobierając i wdrażając rozwiązania informatyczne odpowiednie do kontekstu działania i planów rozwojowych organizacji. Jest autorem koncepcji Dynamicznego zarządzania procesami biznesowymi (dynamic BPM), rozszerzającej obszar stosowania zarządzania procesowego na procesy dynamiczne, będące podstawą działania organizacji w gospodarce wiedzy. Jej konsekwencją jest refleksja teoretyczna umożliwiająca m.in. reunifikację zarządzania procesowego i adaptacyjnego zarządzania sprawami (adaptive case management - ACM) oraz wskazująca na konieczność uprawomocnienia pracowników wiedzy i rozpatrywania zarządzania wiedzą i zarządzania procesowego jako spójnego kontinuum (Knowledge and Process Continuum). Jest autorem ponad 50 artykułów naukowych i popularnonaukowych z zakresu zarządzania procesowego, zarządzania wiedzą, zarządzania ścieżkami klinicznymi i zarządzania zasobami ludzkimi w gospodarce wiedzy. Według badania opublikowanego na międzynarodowej Konferencji BPM jest jednym z pięciu czołowych badaczy problematyki zarządzania procesami w krajach Europy Środkowo-Wschodniej (CEE).

PDFhttps://orcid.org/0000-0002-5114-6793